Art deco in volle kleurenpracht: Verreries Schneider

De getalenteerde broers Ernest (1877-1937) en Charles (1881-1953) Schneider 

Veelbelovende start bij Daum in Nancy 

Toen Charles zijn opleiding voltooide, was de art nouveau al in volle bloei. Hij studeerde aan de Academie voor Schone Kunsten en werkte vanaf 1902 voor de glasfabriek Daum. De economische en artistieke opkomst van deze glasfabriek valt samen met de activiteiten van de gebroeders Schneider in dit bedrijf. Charles ontwerpt daar vazen, terwijl Ernest een functie in het management bekleedt. Een nieuw management bij Daum leidde tot een golf van ontslagen. Ernest werd in 1911 met een aanzienlijke ontslagvergoeding ontslagen, waarna ook Charles het bedrijf verliet. 

Glasfabriek Verrerie Schneider ten noorden van Parijs – een familiebedrijf  

De glasfabriek die in 1913 door de gebroeders Schneider in Épinay-sur-Seine werd opgericht, moest tijdens de Eerste Wereldoorlog haar activiteiten staken. Dankzij financiële steun uit het buitenland kon de artistieke productie echter worden hervat. In 1923 slaagden de broers er met de steun van hun familie in om de controle over hun bedrijf terug te krijgen. De slimme zakenman Ernest en het uitzonderlijke artistieke talent Charles maakten van de originele productie een verkoopsucces. Het bedrijf werd gemoderniseerd en er werden vooral nieuwe vakmensen aangeworven.  

Om de Franse en internationale markt te bedienen, werd in 1918 het submerk Le verre français Charder geregistreerd, een samentrekking van "Charles Schneider". Deze nieuwe, goedkopere productlijn was bedoeld voor het grote publiek en werd aangeboden in warenhuizen. 

De veelbesproken deelname aan de Wereldtentoonstelling in Parijs in 1925 versterkte de reputatie van Schneider. Het bedrijf beleefde zijn hoogtijdagen in de gouden jaren twintig, maar in het daaropvolgende decennium, dat werd gekenmerkt door de wereldwijde economische crisis van 1929, raakte het in verval, wat uiteindelijk in 1938 leidde tot faillissement. De tijdens de Tweede Wereldoorlog verwoeste fabriek werd in 1946 op kleinere schaal herbouwd onder de naam Cristallerie Schneider. De vroegere glorie was vervaagd en in 1981 moest het bedrijf Schneider vanwege het ontbreken van opvolgers definitief zijn deuren sluiten. 

Atypische Franse glasproductie 

Filigrane schalen in heldere kleuren op een voet van discreet Venetiaans glas nemen afscheid van de Franse art deco, die staat voor strakke lijnen en een beperkt kleurenpalet. Het was echter juist deze productie van schitterende glaskunstwerken met een donkere voet die bijdroeg aan het succes van het jonge bedrijf. In samenwerking met chemici ontstond een ongelooflijk kleurenpalet, waaronder het beroemde "Tango", een helder oranje-cinnoberrood. Charles speelde, net als een fauvistische schilder, vooral met contrasten en complementaire kleuren. Hij gaf de voorkeur aan warm bewerken, waarbij oxidepoeder tussen kleurloze glaslagen wordt aangebracht, waardoor het afgekoelde glas een spikkeling krijgt die soms doet denken aan jade of marmer. Hij haalde ook decoratieve eigenschappen uit het materiaal glas: luchtbellen die in dik glas zijn ingesloten, zorgen voor een willekeurige, speelse en stralende sprankeling. 

De Wereldtentoonstelling van 1925 betekende een keerpunt voor de broers: het streven naar eenvoud leidde tot een vermindering of afschaffing van veelkleurigheid ten gunste van monochroom, door-en-door gekleurd en met geometrische motieven geëtst glas. Deze trend bereikte eind jaren twintig zijn hoogtepunt, zowel om modieuze als om economische redenen. Het ontwerp van de jaren dertig werd gekenmerkt door massieve, subtiel getinte stukken, versierd met uitgebreide warme applicaties (ribbels, godrons, cabochons, enz.). 

De namen van de verschillende series verwijzen naar hun stijl of decoraties. Bijvoorbeeld "Jades" of "Marbrines" vanwege hun minerale uitstraling, "Rustiques" of "Écailles" vanwege het rustieke uiterlijk van de bubbelvazen, "Côtes" of "Z" afhankelijk van het decor van de met zuur geëtste stukken of "Cabochons", "Godrons" voor exemplaren met robuuste warmteapplicaties. Deze opsomming is niet volledig. De selectie is gebaseerd op een deel van de collectie van het Grand Curtius. 

Glaskunstwerken in het museum 

Vaas met handvatten, circa 1920, mondgeblazen en gespikkeld glas, H 41 cm, inv.-nr. 59/96 

Vaas Jade, circa 1925, mondgeblazen en gespikkeld glas, H 55,5 cm, inv.-nr. 58/284 

Schalenvaas, 1918-1928, mondgeblazen, gespikkeld en gesatineerd, gesigneerd Schneider, H 28 cm, inv.-nr. 64/51 

Vaas Écailles, 1925–1930, mondgeblazen bubbelglas, gesigneerd Schneider, H 39 cm, inv.-nr. 59/60 

Vaas, 1923–1926, mondgeblazen en met zuur geëtst glas, H 21,5 cm, gesigneerd Charder, inv.-nr. 74/30 

Vaas Z, 1928–1930, mondgeblazen en met zuur geëtst glas, H 21,5 cm, gesigneerd Schneider, H 24,6 cm, inv.-nr. 59/54 

Meer informatie: 

Edith MANNONI, Schneider, Massin Editeur, Parijs 1992. 

Charles Schneider maître verrier. Verreries Schneider France, de 1913 à 1940, tentoonstellingscatalogus, Le Louvre des Antiquaires, Parijs 1984. 

Helmut RICKE, Schneider France. Glas des Art Deco, Hannover 1981 (catalogus van de reizende tentoonstelling van 1981 tot 1983, Düsseldorf, Hannover, Coburg). 

Isabelle Vanderheeren

Curator 

Afdeling Glas / Grand Curtius

Locatie

De glaswerken zijn te zien in de vitrine van het voorwerp van de maand. Inkomhal van het museum Grand Curtius in Luik.

Bijschriften

Verreries Schneider – Grand Curtius
© Stad Luik – Grand Curtius