Japonisme en Art Nouveau

Tentoonstelling Japonisme en art nouveau – 200-jarig jubileum van de glasfabriek Cristalleries du Val Saint-Lambert” (1826–2026) – Museum Grand Curtius, 17-04-2026 > 27-09-2026

Juweel van de Belgische ambachtelijke en industriële geschiedenis in de schijnwerpers

In het voorjaar van 1826 werd in de fabriek Val Saint-Lambert voor het eerst een glasoven aangestoken: het begin van een groot menselijk, economisch, technisch en artistiek avontuur dat tijdens de Belle Époque zijn hoogtepunt zou bereiken. Door de historische ontwikkeling en de hoogtepunten van de kristalfabriek te volgen, kunnen we zowel haar bijzondere plek in de Belgische ambachtelijke en industriële geschiedenis als haar identiteitsvormende kracht beter begrijpen. Met dit in het achterhoof heeft het Grand Curtius in Luik de handen in elkaar geslagen met andere musea en wetenschappelijke instellingen om de 200ste verjaardag van Val Saint-Lambert te vieren met meerdere tentoonstellingen op verschillende plekken. De tenoonstellingen nodigen u uit om de geschiedenis en het ambachtelijke werk van deze beroemde fabriek te (her)ontdekken.

1880 tot 1914 – Het gouden tijdperk van de kristalfabriek

Van de jaren 1880 tot de Eerste Wereldoorlog groeide Val Saint-Lambert uit tot een wereldwijd boegbeeld: de fabriek beschikte over de nieuwste machines, had ongeveer 5.000 mensen in dienst en had veel vestigingen. De deelname aan internationale tentoonstellingen (o.a. Antwerpen 1894, Turijn 1902) kreeg veel aandacht.

Japonisme en art nouveau

De ontdekking van de kunst uit het Verre Oosten, de organisatie van wereldtentoonstellingen en de opkomst van winkels die gespecialiseerd waren in oosterse en oriëntaliserende kunst stimuleerden vanaf de jaren 1880 de productie van artikelen met een verrassende esthetiek die was beïnvloed door de Japanse kunst. Deze vazen van hyaliet (een opaalachtig soort glas), meestal van zwart glas, hebben een goudkleurige decoratie, geaccentueerd met schilderwerk, en Japanse motieven (geisha's, landschappen).

Het bijzondere aan de art-nouveaustijl van de fabriek Val Saint-Lambert is de consequent moderne lijn, die vanaf 1897 werd bepaald door Léon Ledru (Parijs, 1855 – Luik, 1926). Deze tekenaar, die in 1888 bij het bedrijf kwam werken, werd in 1897 hoofd van de creatieve afdeling. Zijn ontwerpen met gewaagde kleuren en levendige, dynamische vormen en decoraties zijn vooruitstrevend en passen bij de stijl van Belgische architecten uit die tijd (Van de Velde). Op de Wereldtentoonstelling van 1897 in Brussel laat hij zijn unieke en originele creaties zien. Tegelijkertijd ontwerpt hij veel objecten met fijn gekleurde bloemmotieven in geëtste gravures.

Daarnaast ontstaan in de werkplaats van de Lotharingse broers Eugène en Désiré Muller, die aan het begin van de 20e eeuw in de fabriek werkten, verfijnde stukken waarvan de stijl doet denken aan de bloemenstijl van Émile Gallé (de vader van de art nouveau in Nancy). Deze hoogwaardige productlijnen van de fabriek worden gekenmerkt door totaal verschillende creatieve en technische benaderingen.

De tentoonstelling in het Grand Curtius

De tentoonstelling laat aan de hand van werken uit de periode 1880-1914 het belang en de originaliteit zien van de mensen die bij de creatieve afdeling van de glasfabriek werkten, en illustreert de kennis van de ambachtslieden die samen de internationale reputatie hebben opgebouwd. Bijzondere aandacht gaat uit naar Léon Ledru, een uitmuntend kunstenaar, liefhebber van oosterse en oriëntaliserende kunst en een dynamische persoonlijkheid die in de kunstkringen van Parijs en Luik vertoefde.

In totaal zijn er ongeveer 150 werken te bewonderen, getuigenissen van de esthetische benaderingen en technieken die Val Saint-Lambert in die jaren heeft getest en ontwikkeld. De tentoongestelde stukken uit de collectie van het Grand Curtius, waarvan sommige nog nooit eerder te zien waren, worden aangevuld met bruiklenen uit privécollecties. De stukken worden aangevuld met Belle Époque-werken uit de museumcollecties van de stad Luik: schilderijen, affiches, meubels, enz. Naast de artistieke creaties beïnvloedt de esthetiek van de art nouveau ook de tafelsierkunst, hygiëne- en schoonheidsartikelen (toiletartikelens), decoratieobjecten en verlichting, aangezien elektriciteit zijn intrede doet in de huizen.

De wereldtentoonstellingen zijn een belangrijke bron van inspiratie. Naast de esthetische vormgeving beleven het onderzoek van specialisten en het vakmanschap van glasblazers, glasslijpers en graveurs hun hoogtijdagen. De monumentale Vase des Neuf Provinces (vaas van de negen provincies) werd door Léon Ledru ontworpen voor de wereldtentoonstelling van 1894 in Antwerpen om het vakmanschap van de kristalglasfabriek te demonstreren. Het is het resultaat van complexe slijp-, graveer- en vormtechnieken op het hoogste niveau. Sinds 2011 is dit unieke stuk, dat uit 85 elementen bestaat en 200 kg weegt, te zien in de permanente tentoonstelling van het Grand Curtius. In 2017 werd het opgenomen in de lijst van schatten van de Federatie Wallonië-Brussel.

Begeleidend programma

De museumeducatieve dienst van de stad Luik biedt een gevarieerd programma met activiteiten voor alle leeftijdsgroepen ter begeleiding van de tentoonstelling.

Praktische info

• Tentoonstelling ‘Japonisme en art nouveau’ – 200-jarig jubileum van de glasfabriek Cristalleries du Val Saint-Lamber
• 17 april tot 27 september 2026
• Maandag tot zondag van 10.00 tot 18.00 uur – dinsdag en 1 mei gesloten
• Museum Grand Curtius- Féronstrée, 136 – 4000 Luik
• Tarieven en ticketverkoop (binnenkort beschikbaar)

Beelden

Bron: vaas Natal, viooltjesmotief - Val Saint-Lambert, rond 1900: gesigneerd aan de onderkant (gravure: Val St Lambert), kleurloos, geblazen, roze overgoten kristalglas, etsgravure – Copyright: stad Luik – Grand Curtius